Patent & faydalı model süreçlerini anlayabilmek için her iki koruma yöntemini ayrı ayrı değerlendirmekte fayda vardır. Bu kapsamda Patent, buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre (20 yıl) üretebilme, kullanabilme, satabilme veya ithal edebilme hakkına patent hakkı denir. Bir buluş sahibi patent isteme hakkını, buluşu yapana veya onun haleflerine ait olup, başkalarına devri mümkündür. Bir ürünün patentini aldığınızda, o ürünle ilgili her türlü hakka sahip olursunuz. Ürünün başkaları tarafından kullanılmasını, üretilmesini ve satılmasını engelleyebilirsiniz. İsterseniz, patentli ürünün üretimini ve kullanımını herhangi birine lisans aracılığı ile devredebilirsiniz. Faydalı model, Türkiye’de ve dünyada yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine belirli bir süre (10 yıl), bu buluş konusu ürünü üretme ve pazarlama hakkının tanınmasıdır.Yurt içinde, geliştirmiş oldukları yeni ürünler için daha az maliyetle koruma elde etmek isteyen buluş sahipleri için tavsiye edilebilecek bir sistemdir.
Patent & Faydalı Model Belgesi Nedir?
Patent & faydalı model belgesi, sanayi alanındaki bir buluşun sahibine bir kamu kurumu tarafından verilen, ekonomik değeri olan belgedir. Bu belgeler, buluş yapan kişiye, buluşunu topluma açıklaması karşılığında, buluşu üzerinde belirli bir süre için “kişiye özel hak” tanınarak buluşunun korunmasını sağlar.
Sağlanan koruma, patent almak amacıyla hazırlanan tarifname ve resimlerde açıklanan konu ile sınırlı olarak yazılan istemlerle belirlenecektir. Patent; başvuruda belirtilen konuya değil, açıklanan teknik çözüme nasıl ulaşıldığına verilecektir. Bunun anlamı, aynı teknik alandaki teknik sorunlara ilişkin birbirinden farklı çözüm yollarından her biri patent verilerek korunacaktır.
Buluşçu patent belgesi ile kendisine tanınan bu hak çerçevesinde;
- Buluşu kendisi kullanabilir
- Buluşun kullanımı için başka kişilere izin verebilir (lisans)
- Buluşu izinsiz kullananların önlenmesi için yasal yollara başvurabilir
- Patent koruması açısından ülkeler birbirlerinden bağımsızdır. Buluşu yapan hangi ülkelerde patent koruması istiyor ise, o ülkeye patent verilmesi için başvurmak zorundadır.
Patent İle Faydalı Model Arasındaki Fark Nedir?
Kolay anlaşılabilecek şekli ile örnek vermek gerekirse; dijital saati icat etmiş olalım. Saatin özellikleri ise sadece saati, dakikayı, saniyeyi ve tarihi göstermek olsun. Bu saate patent alınabilir ama buna ek olarak aynı özelliklere sahip dijital saate “buluş niteliği taşıyan” değişiklik yapmadan onu geliştiren yani mesela kronometre ekleyen kişi kendi eklediği özellik için buluş adımı kadar büyük bir değişiklik yapmadığı ama saati daha kullanışlı hale getirdiği için faydalı model belgesi alabilmektedir.
Daha teknik anlatımı ile ise;
a) Patentin “buluş basamağı” koşulunu taşıması gerekirken, faydalı modelde böyle bir koşul aranmamaktadır.
b) “Yöntemler” patent konusu olabilirken, faydalı modele konu teşkil etmemektedir. Faydalı model tescili için ortada bir ürün olması gereklidir.
c) Kısacası; faydalı model belgesi, daha basit “buluşlar” hakkında verilmektedir.
Buluşumu Kuruma başvurmadan önce noterden tasdik ettirdim. Yasal bir koruma elde etmiş olur muyum?
Hayır. Noterden tasdik ettirilmiş buluşa dair bir açıklamanın patent hakkı sağlaması mümkün değildir. Buluşlara patent koruma hakkı sağlayan ülkemizdeki tek yetkili kuruluş Türk Patent ve Marka Kurumudur.